به كارگيرى محتواى اين كتاب ، محقّق عملى صفت عدالت و يا محصّل ملكهء باطنى آن است ؛ و عدالت ، شريف‌ترين و فاضل‌ترين وصف از اوصاف نفس است . مخالفت و ترك وظايف مندرجه در اين وجيزه ، در غير مورد عذر ، عين فسق و خروج از ايمان ، يا خروج از عدالت است . به كار بستن قسمت اعتقادى اين كتاب ، انسان را در جرگهء « إنَّ الَّذينَ آمَنُوا » در مىآورد ؛ و پياده كردن قسمت فرعىاش ، او را در زمرهء « وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ » « 1 » قرار مىدهد . رجاى واثق بر آن است [ كه ] اگر مسلمانى متعهّد و مسئول ، مضامين اين رساله را با كمال اختصارى كه دارد ، به كار بندد - اوامر آن را اقامه و ادامه دهد و از نواهى آن دورى جويد - نزديك خواهد بود كه از عهدهء خواسته‌هاى الزامى اسلام برآمده باشد . اين رساله را به اين اميد نگاشتيم كه اهداف عاليهء اسلام را به طرزى فشرده و مختصر ، به طالبان حقيقت ارائه دهيم ، تا روحشان به وسيلهء رياضت‌هاى شرعى ، تربيت شود و داراى فضائل اخلاقى گردد ؛ و باطنشان به نور توحيد ، روشن شود ؛ و بتوانند مصداق : « قَدْ أفْلَحَ مَنْ تَزَكّى » « 2 » باشند . على عليه السلام مىفرمايد : « من پيوسته نفس خويش را به اعمالى به نام تقوا رياضت مىدهم و تربيت مىكنم ، باشد [ كه ] در حالت امنى وارد رستاخيز شود » . « 3 » بدين جهت كوشيديم تا روشن‌ترين تفسير از رياضت نفس و نزديك‌ترين راه براى وصول به هدف آن حضرت را در اين اوراق معدود ، ارائه دهيم . اين كتاب ، در دو بخش است : بخش عقيدتى ، كه مربوط به فكر و مغز است ؛ و بخش عملى كه مربوط به اعضا است . در اوايل اغلب عناوين واجب و حرام ، كلماتى قصار و سخنانى كوتاه و كم حجم

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 277 ؛ سورهء يونس ، آيهء 9 ؛ سورهء هود ، آيهء 23 و . . . . ( 2 ) . سورهء اعلى ، آيهء 14 . ( 3 ) . « لَأَرُوضَنَّ نَفْسِي رِيَاضَةً تَهِشُّ مَعَهَا إِلَى الْقُرْصِ إِذَا قَدَرْتُ عَلَيْهِ مَطْعُوماً » ؛ نهج البلاغة ، ص 419 ، نامهء 45 .